Ratnički Sloveni sa ostrva Rujana (Rugen) u Baltičkom moru, poštovali su boga Svantevita, odnosno Svetovida. Danski srednjovjekovni hroničar Sax Grammaticus o tome piše: “Ovaj bog u službi ima tri stotine konja i isto toliko konjanika. Sve što se oružjem ili pljačkaškim pohodom zadobije, poverava se čuvanju sveštenikovom… Za sebe on (Bog), imađaše svog konja bele boje. Bejaše greh iščupati mu iz grive ili repa i jednu dlaku. Samo ga je sveštenik hrama mogao pasti i opremati. Isti konj služio je i za gatanje, na ovaj način kad je reč: da li treba ili ne treba preduzimati kakav rat, sveštenici nameste ispred hrama trostruki red kopalja. Zatim vežu dva koplja koso sa šiljcima dole. Sad kad hoće da krenu u rat, najpre obave svečane molitve, i sveštenik dovede konja, da pređe preko kopalja. Pođe li on sad pri preskakanju desnom nogom, onda je srećan znak za ishod rata; ako pođe levom nogom odmah se okanu polaska.


Svetovid - moderna rekonstrukcija prema Gramatikovom spisu

Grammaticus opisuje Svetovidov hram i statuu božanstva: Spoljašnost ovoga hrama bila je ukrašena divnim grubo obojenim drvorezom… U nj se ulazi samo kroz jedna vrata. Oko samog hrama bejaše dvostruka ograda: spoljna je ograda bila pokrivena grimiznim krovom, unutrašnja je sastavljena iz zastora, koji drže četiri koca, a sa spoljnom ogradom se dodirivaše samo krovom…


Hram na Rujanu (Arkona) - rekonstrukcija, koju je brilijantno uradio član Svarog mitologija foruma, izvrsni student arhitekture - Veles

U zgradi bejaše veliki idol, mnogo veći nego u prirodi; imađaše četiri vrata i četiri glave, dvije spreda, a dve s leđa; i spreda i pozadi jedna izgleda da gleda na desnu, a druga na levu stranu. Brada je obrijana, kosa ošišana, kao što nose Rujani. u desnoj ruci držaše jedan rog spravljen od raznih metala; svake godine ga sveštenik puni vinom (mero); i po stanju ovoga pića, on predskazivaše žetvu te godine. Leva ruka drži jedan luk spušten niz telo. Jedna mantija pokriva idolovo telo i spušta se do nogu. Idol bejaše sagrađen od raznih drveta i tako vešto spojenih, da se sastavak mogaše primetiti tek posle najpažljivijeg ispitivanja. Noge se opirahu o zemlju, ali se ne vidi, kako je za nju bio utvrđen. Pored idola vidi se: jedna uzda, sedlo i drugi razni znaci božanstva. Naročito se divljahu jednom kolosalnom maču, čija kanija i balčak behu od srebra i vrlo značajno izrezani.


Zbručki idol

Ovdje očigledno nije riječ o Gromovniku. Svi simboli o kojima čitamo povezani su sa plodnošću (posebno rog – što upućuje na Cernunnosa, Tračkog heroja, skitskog Kolaksaja itd.). Koplje i konj su još karakterističniji i jasno su povezani sa slikom svetog Đorđa – konjanik na bijelom konju, Heroj. Sa Svetovidom se često uspoređuje četverougaoni kip pronađen u Zbruču u Galiciji 1848. Interesantno je da dvije strane imaju ženske atribute. Treća strana nema specifičnih atributa, dok se na četvrtoj pojavljuju konj i koplje, zbog kojih je Rybjakov smatrao da se radi o Perunu. Međutim, konj i koplje odlike su Heroja Kulture. Više glava, s druge strane, upućuje na refleksije.

Višeglavi bogovi najtipičniji su za Indiju (više glava, ruku i očiju simboliziraju superiornost božanstva nad smrtnicima). Ovi atributi pojavljuju se i širom Evrope: u grčkoj mitologiji, Apolon u nekim svojim manifestacijama ima četriri ruke; zatim tu su stoglavi i pedesetoglavi džinovi, Gerion sa tr tijela. U skandinavskim legendama tu su višeruki trolovi; Heroj Starkad koji se rodio sa šest ruku, od kojih mu je četiri kasnije odsjekao, prema njemu neprijateljski raspoložen Gromovnik Tor.


[b]Hrast rodovski zaštitnik nad slavenskom grobnicom
na otoku Rujanu, nedaleko mjesta Putbus[/b]

Na otoku Rugenu u gradu Korenizsi, postojao je drugi paganski hram sa kipovima trojice bogova: sedmoglavog Rugevita, petorukog Porevita i petoglavog Porenuta. Kod zapadnih Slovena spominje se Herovit (Gerovit) čiji je atribut bio zlatni vepar. “Vit” znači “život” i, prema izvorima, ovi bogovi manifestovali su plodnost i rat. Posebno poštovan u jednom od glavnih svetišta u Retri (Starigradu) bio je Radegast, predstavljen kao mladi vojnik sa kopljem u ruci (interesantno je da je ovo ime nosio paganski vođa Germana koji je u petom vijeku, neposredno prije Alarika, neuspješno pokušao opljačkati Rim). Prema Titmaru, koji je opisivao isti hram, Radegast je u stvari Svarožić.

Nakon uništenja zapadnoslovenskih kneževina, svetišta bijahu poharana, kipovi božanstava polomljeni, svaki trag domaće sakralne arhitekture i umjetnosti zbrisan a do nas su stigli samo ostaci ostataka njihove negdašnje ljepote i slave. Ipak, nekoliko sačuvanih kamenih reljefa pronađeni su u Crkvama, za čiju je gradnju upotrebljavan kamen iz ruševina paganskih hramova.


Prikaz Svetovida - ostatak rujanskog hrama

Tako je pronađen kamen koji predstavlja božanstvo sa rogom za piće u Arkoni; prikaz troglavog božanstva iz Vergena i “Herovitov kamen” iz Volgasta. Sačuvano je i nekoliko drvenih skulptura: troglava figura iz Volina; skulptura koja predstavlja dvije srasle osobe (Blizanci?); šematske slike sa fasade hrama u Gross-Radenu. U 17 stoljeću u gradu Prilvitsu pronađena je kolekcija domaćih idola čudnovatih oblika iz Retre, koji, greškom, nisu bili istopljeni. Na njima su runama ispisana imena bogova.

A. Fantalov
(nastavlja se)